|
BIOS ve BIOS Setup İşlemleri
Basic Input/Output System, yani temel giriş/çıkış sistemi anlamına gelmektedir. BIOS bilgisayara bağlı bulunan aygıtları belirlemek ve ilk kullanıma hazırlamak için denetler. BIOS'un yaptığı iki işlem INT 11 H (donatı belirleme) ve INT 12H (bellek boyutunu belirleme)'dir. Ön yükleyiciyi içeren ilk disk sektörüne erişmek için ise INT 19H'i çalıştırır. Bu program disketteki (disk) bilgileri RAM'a yükler. Bu çoğunlukla DOS (Disk Operating System)' tur. DOS'un yüklenmesi temel olarak "Command.com, Iosys.sys, Msdos.sys" dosyalarından ibarettir.
BIOS işlemlerini, 2 gruba ayırabiliriz. Birincisi, bilgisayar açıldığındaki başlangıç tanımlarını içeren bölüm; ikincisi sistemin bütün giriş/çıkış işlemlerinin tanımlandığı bölüm.
Bilgisayar sisteminde bulunan Ram yongalarından biri olan CMOS, bilgisayara eklenen çevre birimleri, tarih ve saat bilgisi gibi değişiklikleri kontrol eder. CMOS' ta değişiklik yapabilmek için önce CMOS setup a girmemiz gerekir. Bu işlem genelde;
1- Bilgisayarınızı açtığınızda, RAM sayma sırasında, Del (Delete) veya ESC tuşuna basarak gerçekleşir.
2- Bilgisayar RAM sayma işlemi ( POST: Power Onself Test) sırasında veya sonra aşağıdaki mesajı görüntülendiği anda Del (Delete) tuşuna basarak CMOS SETUP'a girebilirsiniz.
Hit , If you want to run SETUP
Date : Sisteme ay, gün ve yıl olarak tarih bilgisi girilir.
Time : Sisteme Saat, Dakika ve Saniye olarak zaman bilgisi girilir.
Drive C: Sisteme bağlı olan birinci sabit diskin, silindir sayısı (Cylinders), kafa sayısı(Heads), öndengeleme (precomp), durma bölgesi(Landzone) ve sektör(Sectors) sayısı gibi değerleri yazılır.
Örnek: 80MB'lık Conner marka sabit disk için bu değerler, silindir sayısı 903, kafa sayısı 4, sektör sayısı 46 'dır. Öndengeleme ve durma bölgesi değerleri bilinmiyorsa 0 alınmalıdır. Yada IDE HDD AUTO DEDECTION bölümünden yararlanılmalıdır.
Drive D: Sisteme bağlı olan ikinci sabit diskin, silindir sayısı (Cylinders), kafa sayısı(Heads). öndengeleme (precomp), durma bölgesi(Landzone) ve sektör(Sectors) sayısı gibi değerleri yazılır.
Drive A: Sisteme bağlı birinci disket sürücü değeri tanımlanmalıdır. Bu değerler 720K, 3.5" / 1.44M, 3.5" / 360K, 5.25" / 1.2M, 525" olabilir.
Drive B: Sisteme bağlı ikinci disket sürücü değeri tanımlanmalıdır. Bu değerler 720K. 3.5" / 1.44M, 3.5" / 360K, 5.25" / 1.2M, 5.25" olabilir.
Video : Sisteme bağlı grafik kartının seçimi yapılır. Bu seçim EGA1 VGA / PGA / MONO veya / CGA olabilir.
Halt On: Sistemin, oluşan hatalara bağlı olarak durmasını belirler. Bir hata anında kullanıcıyı uyarır. Bu hatalar;
No Errors: Ne zaman BIOS sisteme zarar vermeyen bir hata tespit ederse o zaman sistem durur.
All Errors : Herhangi bir hata tespit etsede sistemin açılması durmayacak.
All, But Keyboard: Klavye hatası için sistem açılışı durmayacak ama diğer hatalarda duracak.
All. But Diskette: Sistem açılışı disket sürücü hatası için durmayacak diğerlerinde duracak.
All. But Disk / Key: Sistem açılışı klavye veya disk hatasında durmayacak, tüm diğer hatalarda duracak.
Aynca bu bölümde toplam sistem belleği ve bellek dağılımı da görülmektedir.
SETUP bölümlerinde değişiklik yapmak için kullanılan ortak tuşlar şunlardır;
ESC: Bu bölümden çıkmanızı sağlar.
F1: Üzerinde bulunduğunuz satırla ilgili yardım bilgisini görüntüler. ¬ ® ¯ SETUP'ın çeşitli bölümlerinde ışıklı bandı haraket ettirmenizi sağlar.
PU/PD/+/- : Işıklı bantla üzerinde durduğunuz satırda değişiklik yapmanızı sağlar.
(Shift) F2 : Setup ekranının renkklerini değiştirir.
Virus Warning: Boot sektör viruslerine karşı sabit diski korur. Bu seçenek sabit diski boot sektörüne herhangi bir kayıt yapılmasına izin vermez. Enahled yapılması önerilir. Burada ve tüm seçeneklerde Enabled:Açık, Disabled: Kapalı anlamındadır. Boot sektöre kayıt yapıldığı anda aşağıdaki uyarı görüntülenir.
WARNING !
Disk boot sector is to be modified
Type "Y" to accept write or "N" to abort write
CPU lııterııal Cache: Bu seçenek yardımıyla, mikroişlemcinin dahili önbelleğinin kullanılıp / kullanılmayacağına karar verilir. Bu seçenek Enabled olmalıdır.
External Cache : Ana kart üzerinde bulunan harici önbelleği kullanıma açar yada kapatır. Bu seçenek Enabled olmalıdır.
Boot Sequance : Sistem açılışında (boot) öncelik sırasının hangi sürücüde olacağını belirler.
A, C ; Açılış önceliği A sürücüsüne verildi. Bir açılış disketi takılı ise sistem A: sürücüsünden açacaktır.
C, A ; Açılış önceliği C sürücüsüne verildi. A sürücüsünde açılış disketi takılı olsa bile sistem C sürücüsünden açacaktır. A, C seçeneği önerilir.
Swap Floppy Drive : Bu seçenek Enabled olmalıdır.
Boot Up Floppy Seek : Açılış sırasında disket sürücü aranması.Bu seçenek Disabled olmalıdır. Sistem testi daha az zaman alacaktır. Disket sürücüden gelen motor sesine de duymamış olursunuz
Quick Power On Self Test : Enabled durumunda POST hızlı geçer. Örneğin 1 MB RAM belleğin üstünü test etmez. Disabled durumunda tüm POST normal olarak işler. Hızlı bir sistem açılışı için Enabled durumu önerilir.
Boot Up NumLock Status: Sistem açılışında sayısal tuş takımını sayısal çalışma biçimine ayarlar. Eğer sayısal tuş takımının sayısal çalışmasını istiyorsanız bu seçenek On olmalıdır. Sayısal tuş takımı klavyenin en sağında bulunan tuşlar grubudur. Bu seçenek Of' yapıldığında tuşlar sayı yerine üzerlerinde yazan diğer tuş (3/PgDn, 7/Home) işlevlerini görürler.
Boot Up System Speed: Sistem açılışının hızlı olmasını ayarlar. Bu seçenek High olmalıdır.
IDE HDD Block Mode: Bu seçenek sabit diskin bilgi aktarma biçimini ayarlar. Bu seçenek block modunda yada 32 bit aktarma modunda olabilir. Kullanılan sabit diske ve arabirime bağlı olarak ayarlanmalıdır.
Memory Parity Check: Eğer kullanılan RAM bellek üzerinde parity (eşlik) biti bulunuyorsa Enabled yapılmalıdır. Aksi takdirde Disabled olmalıdır. Kullanılan RAM lar genellikle parity'siz olduğu için Disabled yapılması önerilir.
Above 1M Memory Test : 1MB'ın üstündeki RAM bellek test edilmeden geçilir. Sistem testinin daha az zaman alması için Disabled yapılmalıdır.
Memory Test Tick Sound : Sistem, RAM sayma sırasında bir ses çıkarır. Bu sesi duymak istemiyorsanız Disabled yapın.
Hit "Del" Message Display : Disabled yapıldığında, SETUP'a nasıl girileceğini gösteren Hit
Wait for "F1 " If, Any Error: Sistemde bir hata oluştuğunda "F1" tuşuna basarak SETUP' a girmenizi bekler. SETUP' tan düzeltilecek bir hata ise düzeltilir. Bu seçenek Disabled yapılırsa sistemde oluşacak hatalar göz ardı edilir. Enabled yapılması önerilir.
Typematic Rate Setting : Klavyede bir tuşa devamlı basıldığında, çıkan karekter belirli bir gecikmeyle ekranda tekrarlanır. Bu tekrarlanma için seçenek Enabled yapılmalıdır.
Typematic Rate (Chars/Sec): Karekter tekrarlanma hızı karakter/saniye cinsinden seçilir. 6 ile 30 arasında seçilir. Önerilen değer 30C/S dir.
Typematic Rate Delay (Msec): Bir tuşa basıldığında birinci ve ikinci karakter arasındaki zamanı gösterir. 250 ile 1000 Msec arası bir değer seçilebilir. Önerilen değer 250 Msec' dir.
Video ROM Shadow: Video ROM' un olup olmadığı veya RAM' a kopyalanıp kopyalanmaya cağını belirler. Video shadow video hızını arttırır. Enabled yapılması önerilir.
Sistem BIOS Shadow: Sistem ROM' unun RAM' a kopyalayıp kopyalamayacağını belirler. Enabled yapılması önerilir.
Hard Disk Type 47 RAM Area: Bazı BIOS' lar sisteme 47 kullanıcı tanımlı sabit disk için 1K' lık RAM ister. Bu RAM alanının 0:300 Hex' deki sistem ana belleğinde yada DOS belleğinde yer alması gerektiğini belirler. 0:300 seçini önerilir.
IlO Recovery ( Bus / Onboard): ISA Bus I/O kartının çalışma hızı ile ilgilidir. Genelikle 5/3 olarak ayarlanır.
AUTO Configuration : Bu bölümdeki sisteme ait değerlerin, otomatik olarak ayarlanmasını sağlar.
Hidden Refresh: RAM tazelenmesini mikroişlemci yi durdurmadan yapmayı sağlar. Sistemin hızını etkilediğinden Enabled yapılması önerilir.
Slow Refresh: Sistemi yavaşlatır. Disabled yapılması önerilir.
DRAM Wait State : RAM okuma / yazma erişimleri için 0 ile 3 arasında bekleme durumu seçilir. Bu ayarlar RAM 'ın hızına ve ana karta bağlı olarak yapılır. Önerilen değer 2 dir.
Cache Write Wait State: Önbelleğe yazmak için, bekleme durumu kullanılmadan çalıştırılabilir. Önerilen değer 0 ' dır.
Power Management : Güç yönetimi yardımıyla sistemin belirli zamanlarda kullanılmayan birimlerine giden enerji kesiler. Bu şekilde enerji tasarrufu sağlanır. Aynı zamanda bu birimlerin kullanılmadıkları zamanlarda çalışarak yıpranmaları önlenmiş olur. Eğer bilgisayarı devamlı açık tutuyorsanız. Sık sık başından aynlıyorsanız Enabled yapmanız önerilir.
Video Off Method : Monitörün kapanma modundaki görünümü seçilir. Genelde karanlık bir ekran. Blank Screen önerilir.
HDD Standby Timer : Hard Disk 'in durma zamanı ile ilgili seçenekleri açar. Bu seçenekler ; doze timer select, standby timer select, inactive timer select 'dir. Bu seçenekler klavyeden bir tuşa basıncaya kadar geçerlidir.
Com Port Activity : Sistemin kullanılmayan com port ile ilgili birimleri kapatması.
Keyboard Activity : Klavye kullanılmadığı zaman, klavyeye giden enerji kesilir.
Ana menüde yer alan bazı bölümlerin işlevleri ise şunlardır.
Load Setup Default : Bu seçenek Setup değerlerini ilk haline getirir. Genellikle, Setup ayarlarıyla içinden çıkılmayacak kadar oynandığı durumlarda kullanılır.
Load SETUP Default (Y / N) ? Y
Password Setting : Sisteminizi sizden başkasının kullanmasını istemediğinizde bu bölüme bir şifre verin. Bu bölüme konan şifre sadece BIOS için veya hem BIOS hemde sistemin tümü için geçerlidir. Sisteme şifre konması iki aşamalı gerçekleşir.
ENTER NEW PASSWORD l YENİ ,SİFREYİ GİRİN......
RE ENTER PASSWORD l YENİ ŞİFREYİ TEKRAR GİRİN
IDE HDD Auto Dedection : Sisteme bağlanan IDE sabit disk değerlerinin, otomatik olarak BIOS tarafından yazılması sağlanır.
Save & Exit Setup lWrite to Cmos And Exit : BIOS SETUP ta yapılan ayarları saklayarak çıkarlar. BIOS SETUP'ta bu iki seçenekten biri bulunabilir. İki seçenekte aynı işlevi görür.
WRITE to CMOS and EXIT ( Y l N ) ? Y
Exit Without Saving / Do Not Write to Cmos and Exit : BIOS SETUP' ta yapılan değişiklikleri kaydetmeden çıkmak için kullanılır.
DO NOT WRITE TO CMOS AND EXIT ( Y / N ) ? Y
DO NOT WRITE TO CMOS AND EXIT ( Y l N) ? Y
Hard Disk Utility : Bu bölüm yardımıyla sabit diskte oluşan fiziksel sorunları giderebilirsiniz. Bu bölümden yapılacak formatlama (low level format) tüm bilgileri geri alınamayacak biçimde silecektir. İşletim sisteminin yaptığı mantıksal formatlamanın farkı, formatın geri alınabilmesidir.
Sisteme bağlı olan sabit disk'in parametrelerini, ekranın üst yarısında bulunan sabitdisk parametreleriyle karşılaştırın. Sonra Hard Disk format seçeneğini seçin. Atlama (interlave), bozuk izler(bad tracks) ve devam (proceed) seçeneklerini yanıtlayarak format işlemini başlatın. Bozuk izler ayrı bir pencere içinde görüntülenir.
|
